>> Gelezen & Goedgekeurd

> Terug


De donkere kamer van Damokles

TITEL: De donkere kamer van Damokles

GENRE: Nederlandse literatuur

AUTEUR: Willem Frederik Hermans

UITGEVERIJ: Van Oorschot

GELEZEN DOOR: Linde

PRIJS: € 18.50

BOEK: Wanneer Osewoudt tijdens de Duitse bezetting van Nederland vaststelt dat hij een dubbelganger, Dorbeck, heeft die zich succesvol in het Nederlandse verzetsleger weet te manoeuvreren, dient er hem een kans aan om aan zijn eigen mislukte leven te ontsnappen. Hoewel de bezetting Nederland in een wurgreep houdt, tiert opportunisme welig onder de bevolking. Osewoudt is geen uitzondering wanneer hij een dubbel leven aanmeet en met zijn nieuwe identiteit tot het Nederlandse verzet toetreedt. Zoals altijd bij geheime organisaties en dubbele levens ligt het verraad op de loer.

Bij elke beweging die Osewoudt in zijn nieuwe gedaante maakt, hangt het precaire zwaard van Damokles hem telkens weer boven het hoofd. Wanneer valt het onverbiddelijk neer? Wanneer valt zijn dekmantel af? Wie zal hem veroordelen? En wanneer komt de echte waarheid aan het licht? Al deze vragen zorgen voor een ongekende spanningsboog die de lezer meesleurt van de ene razende gebeurtenis naar de volgende en tegelijk de Double Dutch of de alomtegenwoordige drie-, vierdubbelspionnerij binnen het Nederlandse verzet aan de oppervlakte brengt.

Met een titel als ‘De donkere kamer van Damokles’ hoeft het ons nauwelijks te verbazen dat het verhaal zich met dezelfde enigmatiek ontwikkelt als cellulosefilm in een bad zilverbromide. De geheimen die op Hermans’ verhaalnegatieven geregistreerd staan, geven zich pas prijs aan de personages en de lezer wanneer ze aan het juiste licht blootgesteld worden. En zelfs dan blijven we achter met de onbehaaglijke realisatie dat een foto alles en tegelijk ook niets bewijzen kan. Een beetje zoals we vandaag bij geen enkel foto-opschrift meer argwaan voelen opkomen dan “#NoFilter”- blijkt ook in dit verhaaluniversum dat het objectief zeker geen enkele objectiviteit garandeert. Of minder mysterieus uitgedrukt: hoe de waarheid die we denken vast te leggen met één fotoklik even gemakkelijk gefingeerd kan zijn.

Hermans zou Hermans niet zijn, mocht ook deze roman niet gekenmerkt zijn door zijn typerende, soms (overdreven) zakelijke, zuinigheid met taal. Zoals zo vaak over hem geschreven: "geen letter te veel", maar toch zonder afbreuk te doen aan taalrijkdom. Hermans gunt je geen uitgebreide blik aan de binnenkant van de personages. Alles wat in hun gedachten speelt, wat hen in beweging brengt, is slechts af te lezen vanuit hun handelen wat het oordeel over de ultieme schuldvraag helemaal naar de uiteindelijke opperrechter, u, (toekomstige) lezer, verplaatst. Ons verdict: een terecht monument in de Nederlandse Letteren!

gepubliceerd op 2/04/20, 11:37